جشن سوری (چهار شنبه سوری)

از جمله جشن های آریایی ، جشن های آتش است . امروزه تنها « جشن سوری » ، معروف به « چهارشنبه سوری » و نیز « جشن سده » برایمان به یادگار مانده است و در باره جشن های فراموش شده ی آتش ، به « آذرگان » در نهم آذر ماه و « شهریورگان » یا « آذر جشن » می توان اشاره داشت . آتش نزد ایرانیان نماد روشنی ، پاکی ، طراوت ، سازندگی ، زندگی ، تندرستی و در پایان بارزترین نماد خداوند در روی زمین است .

مجموعه ی آیین های نوروزی از « جشن سوری » ( چهارشنبه سوری ) آغاز می شود و با آیین سیزده بدر نوروز به سر انجام خود می رسد .

برخی را باور این است که با در نگر(نظر) آوردن واژه ی « چهارشنبه » که بر آمده از فرهنگ تازی و سامی است ، پس « چهارشنبه سوری » ارمغانی از سوی تازیان است ، چرا که همانگونه که می دانیم ، در ایران باستان هر روزی نامی ویژه داشته است ( هرمزد روز ، وهمن روز ، اردوهشت روز ، شهروَر روز ، خرداد روز ، سروش روز ، مهر روز ، زامیاد روز و … ) و نشانی از بخش بندی امروزین چهارهفته ایی و نام های آنان به چشم نمی خورد .

ادامه نوشته

چهارشنبه آخر سال ( چهار شنبه سوري )

يکي از آيينهاي نوروزي امروز - که بايستي آميزه اي از چند رسم متفاوت باشد - " مراسم چهارشنبه سوري " است که در برخي از شهرها آن را چهارشنبه آخر سال  گويند.  دربارهً چهارشنبه سوري، کتاب ها و سندهاي تاريخي، مطلبي يا اشاره اي نمي يابيم و تنها در اين قرن اخير، يا دقيق تر، در اين نيم قرن اخير است که مقاله ها و پژوهشهاي متعددي در اين باره منتشر شده و يا در نوشته هاي مربوط به نوروز به چهارشنبه سوري نيز پرداخته اند.  

برگزاري چهارشنبه سوري، که در همهً شهرها و روستاهاي ايران سراغ داريم، بدين صورت است که شب آخرين چهارشنبهً سال ( يعني نزديک غروب آفتاب روز سه شنبه )، بيرون از خانه، جلو در، در فضايي مناسب، آتشي مي افروزند، و اهل خانه، زن و مرد و کودک از روي آتش مي پرند و با گفتن : " زردي من از تو، سرخي تو از من "، بيماري ها و ناراحتي ها و نگراني هاي سال کهنه را به آتش مي سپارند، تا سال نو را با آسودگي و شادي آغاز کنند. تا زماني که از ظرف هاي سفالين چون، کاسه و بشقاب و کوزه، در خانه استفاده مي شد، پس از خانه تکاني، کوزهً کهنه اي از پشت بام خانه به کوچه مي انداختند؛ کوزه اي که در آن آب و چند سکه ريخته بودند. اسفند دود کردن و آجيل خودرن، فال گرفتن، " فال گوش " ( در کوي و گذر به حرف عابران گوش دادن و از مضمون آن ها براي نيت خود تفاًول زدن. ) و " قاشق زني " ( معمولا زنان روي خود را مي پوشانند و با قاشق، يا کليد به خانه ها در مي زنند، صاحب خانه شيريني، ميوه و يا پول در ظرف آنها مي گذارد. ) نيز از باورها و رسم هايي است که به ويژه در بين نوجوانان، هنوز به کلي فراموش نشده است؛ و اين رسم ها و باورها در شهرهاي مختلف با يکديگر متفاوت اند. 

ادامه نوشته

غزل شماره 220

ز بامداد سعادت سه بوسه داد مرا                            

    که بامداد عنایت خجسته باد مرا

به یاد آر دلا تا چه خواب دیدی دوش                         

   که بامداد سعادت دری گشاد مرا

مگر به خواب بدیدم که مه مرا برداشت                     

     ببرد بر فلک و بر فلک نهاد مرا

ادامه نوشته

غزل شماره 219

چو اندرآید یارم چه خوش بود به خدا                          

  چو گیرد او به کنارم چه خوش بود به خدا

چو شیر پنجه نهد بر شکسته آهوی خویش                

       که ای عزیز شکارم چه خوش بود به خدا

گریزپای رهش را کشان کشان ببرند                   

         بر آسمان چهارم چه خوش بود به خدا

ادامه نوشته

غزل شماره 218

ز بهر غیرت آموخت آدم اسما را                             

   ببافت جامع کل پرده های اجزا را

برای غیر بود غیرت و چو غیر نبود                          

  چرا نمود دو تا آن یگانه یکتا را

دهان پر است جهان خموش را از راز                        

  چه مانع ست فصیحان حرف پیما را

ادامه نوشته

غزل شماره 217

چه نیکبخت کسی که خدای خواند تو را                       

   درآ درآ به سعادت درت گشاد خدا

که برگشاید درها مفتح الابواب                             

      که نزل و منزل بخشید نحن نزلنا

که دانه را بشکافد ندا کند به درخت                       

       که سر برآر به بالا و می فشان خرما

ادامه نوشته

غزل شماره 216

روم به حجره خیاط عاشقان فردا                            

     من درازقبا با هزار گز سودا

ببردت ز یزید و بدوزدت بر زید                              

   بدین یکی کندت جفت و زان دگر عذرا

بدان یکیت بدوزد که دل نهی همه عمر                       

   زهی بریشم و بخیه زهی ید بیضا

ادامه نوشته

غزل شماره 215

من از کجا غم و شادی این جهان ز کجا                        

 من از کجا غم باران و ناودان ز کجا

چرا به عالم اصلی خویش وانروم                            

    دل از کجا و تماشای خاکدان ز کجا

چو خر ندارم و خربنده نیستم ای جان                       

    من از کجا غم پالان و کودبان ز کجا

ادامه نوشته

غزل شماره 214

درخت اگر متحرک بدی ز جای به جا                        

   نه رنج اره کشیدی نه زخم های جفا

نه آفتاب و نه مهتاب نور بخشیدی                            

    اگر مقیم بدندی چو صخره صما

فرات و دجله و جیحون چه تلخ بودندی                         

 اگر مقیم بدندی به جای چون دریا

ادامه نوشته

غزل شماره 213

اگر تو عاشق عشقی و عشق را جویا                         

   بگیر خنجر تیز و ببر گلوی حیا

بدتنک سد عظیم است در روش ناموس                      

    حدیث بی غرض است این قبول کن به صفا

هزار گونه جنون از چه کرد آن مجنون                      

   هزار شید برآورد آن گزین شیدا

ادامه نوشته

غزل شماره 212

اسیر شیشه کن آن جنیان دانا را                            

      بریز خون دل آن خونیان صهبا را

ربوده اند کلاه هزار خسرو را                             

      قبای لعل ببخشیده چهره ما را

به گاه جلوه چو طاووس عقل ها برده                  

          گشاده چون دل عشاق پر رعنا را

ادامه نوشته

غزل شماره 211

باز بنفشه رسید جانب سوسن دوتا                          

      باز گل لعل پوش می بدراند قبا

بازرسیدند شاد زان سوی عالم چو باد                      

     مست و خرامان و خوش سبزقبایان ما

سرو علمدار رفت سوخت خزان را به تفت                   

   وز سر که رخ نمود لاله شیرین لقا

ادامه نوشته

غزل 320

ديشب به سيل اشک ره خواب می‌زدم

نقشی به ياد خط تو بر آب می‌زدم

ابروی يار در نظر و خرقه سوخته

جامی به ياد گوشه محراب می‌زدم

هر مرغ فکر کز سر شاخ سخن بجست

بازش ز طره تو به مضراب می‌زدم

ادامه نوشته

غزل 319

سال‌ها پيروی مذهب رندان کردم

تا به فتوی خرد حرص به زندان کردم

من به سرمنزل عنقا نه به خود بردم راه

قطع اين مرحله با مرغ سليمان کردم

سايه‌ای بر دل ريشم فکن ای گنج روان

که من اين خانه به سودای تو ويران کر

ادامه نوشته

غزل 318

مرا می‌بينی و هر دم زيادت می‌کنی دردم

تو را می‌بينم و ميلم زيادت می‌شود هر دم

به سامانم نمی‌پرسی نمی‌دانم چه سر داری

به درمانم نمی‌کوشی نمی‌دانی مگر دردم

نه راه است اين که بگذاری مرا بر خاک و بگريزی

گذاری آر و بازم پرس تا خاک رهت گردم

ادامه نوشته

غزل 317

فاش می‌گويم و از گفته خود دلشادم

بنده عشقم و از هر دو جهان آزادم

طاير گلشن قدسم چه دهم شرح فراق

که در اين دامگه حادثه چون افتادم

من ملک بودم و فردوس برين جايم بود

آدم آورد در اين دير خراب آبادم

ادامه نوشته

غزل 316

زلف بر باد مده تا ندهی بر بادم

ناز بنياد مکن تا نکنی بنيادم

می مخور با همه کس تا نخورم خون جگر

سر مکش تا نکشد سر به فلک فريادم

زلف را حلقه مکن تا نکنی دربندم

طره را تاب مده تا ندهی بر بادم

ادامه نوشته

غزل 315

به غير از آن که بشد دين و دانش از دستم

بيا بگو که ز عشقت چه طرف بربستم

اگر چه خرمن عمرم غم تو داد به باد

به خاک پای عزيزت که عهد نشکستم

چو ذره گر چه حقيرم ببين به دولت عشق

که در هوای رخت چون به مهر پيوستم

ادامه نوشته

غزل 314

دوش بيماری چشم تو ببرد از دستم

ليکن از لطف لبت صورت جان می‌بستم

عشق من با خط مشکين تو امروزی نيست

ديرگاه است کز اين جام هلالی مستم

از ثبات خودم اين نکته خوش آمد که به جور

در سر کوی تو از پای طلب ننشستم

ادامه نوشته

غزل 313

بازآی ساقيا که هواخواه خدمتم

مشتاق بندگی و دعاگوی دولتم

زان جا که فيض جام سعادت فروغ توست

بيرون شدی نمای ز ظلمات حيرتم

هر چند غرق بحر گناهم ز صد جهت

تا آشنای عشق شدم ز اهل رحمتم

ادامه نوشته

غزل 312

بشری اذ السلامه حلت بذی سلم

لله حمد معترف غايه النعم

آن خوش خبر کجاست که اين فتح مژده داد

تا جان فشانمش چو زر و سيم در قدم

از بازگشت شاه در اين طرفه منزل است

آهنگ خصم او به سراپرده عدم

ادامه نوشته

غزل 311

عاشق روی جوانی خوش نوخاسته‌ام

و از خدا دولت اين غم به دعا خواسته‌ام

عاشق و رند و نظربازم و می‌گويم فاش

تا بدانی که به چندين هنر آراسته‌ام

شرمم از خرقه آلوده خود می‌آيد

که بر او وصله به صد شعبده پيراسته‌ام

ادامه نوشته